Genetikçe Everything about science.

Sigaranın zararı denince çoğumuzun aklına doğrudan aktif içicilik ya da pasif maruziyet (second-hand smoke) gelir. Ancak son yıllarda bilim dünyasında giderek daha fazla dikkat çeken bir kavram var: Üçüncü el sigara dumanı (third-hand smoke, THS). Üçüncü el sigara dumanı, sigara söndürüldükten çok sonra bile ortamda kalan ve özellikle çocuklar, bebekler …

Bir düşünün… Uzun bir günün sonunda eve dönüyorsunuz ve evde yemek yok. O anda akla gelen ilk şey şu oluyor: Keşke makarna olsa da yesek. Hem kolay hazırlanması hem de tadının yarattığı duyusal etki, beyinde mutluluk hissi uyandıran bir uyarıcı gibi işlev görür. Makarna yalnızca karnınızı doyurmakla kalmaz; beyninizdeki mutluluk …

Bir kibriti yakabilmek için oksijene ihtiyaç duyarız. O yüzden dünyanın her yerinde ateş yakabiliyoruz. Ateş oksijenle beslenir; o olmazsa alev hemen söner. Bizim “yanma” dediğimiz olay aslında bir kimyasal tepkimedir. Bir madde oksijenle birleştiğinde ısı ve ışık ortaya çıkar. Mesela sobada yanan odun, yanan mum ya da kamp ateşini düşündüğümüzde …

Çikolata… Kötü giden bir günü bile güzelleştirebilen tatlı bir kurtarıcı. Ama dikkat etmişsinizdir, söz konusu çikolata olduğunda kadınların tatlı krizleri erkeklere göre daha sık yaşanıyor. Peki bu sadece damak zevki mi, yoksa işin arkasında hormonlardan beynin çalışma biçimine kadar uzanan bilimsel nedenler mi var? Çikolata tüketildiğinde dopamin salgısı artıyor. Dopamin, …

Sabah erken saatlerde kahvaltı yapmadan koşuya çıkmak ya da bisiklet sürmek yağ yakmak için popüler bir yöntem olarak öne çıkıyor. Özellikle sporseverler ve fitness tutkunlarının bu tercihi gerçekten daha fazla yağ yakımına yardımcı oluyor mu yoksa sağlığı ve performansı olumsuz etkileyebilir mi? Aç Karnına Kardiyo Nedir? Gece uykusundan sonra vücutta …

Yaşlanmayla birlikte hücrelerimiz sessizce değişiyor olabilir mi? İnsan vücudu her saniye milyonlarca yeni kan hücresi üretir. Bu kusursuz sistemin ardında, DNA’sında sessizce değişimler biriktiren hücreler bulunur. Zamanla bazı hücreler, küçük genetik avantajlar sayesinde diğerlerinden daha hızlı bölünmeye başlar. Bu durum, kanın içinde fark edilmeden büyüyen bir genetik rekabetin işaretidir. Clonal …

Son dönemde oldukça popülerleşen takviyelerden biri olan spirulina, mavi-yeşil alglerin besleyici bir formudur. B vitaminleri, beta-karoten ve E vitamini, antioksidanlar ve minerallerden zengin bu deniz yosunu ayrıca iyi bir protein kaynağıdır. Gezegendeki diğer besinlere kıyasla %65-75 ile en yüksek protein yoğunluğuna ve insan sağlığı için gerekli 8 temel amino asidin …

Kromozom sayısı, bir canlının gelişmişliğini doğrudan göstermez. İnsanlarda 46 kromozom bulunurken, bazı bitkiler ve amfibiler çok daha fazla kromozoma sahiptir; örneğin bazı eğrelti otlarında 500’den fazla kromozom vardır. Bu durum, daha fazla kromozomun daha gelişmiş bir organizmayı işaret ettiği düşüncesinin yanlış olduğunu ortaya koyar. Ayrıca, genom büyüklüğü ile organizmanın karmaşıklığı …

Hastalığın Genetik Temeli ve Vücuda Etkisi Wilson hastalığı, ATP7B genindeki mutasyonlardan kaynaklanan kalıtsal bir metabolizma bozukluğudur. ATP7B geni, karaciğer hücrelerinde fazla bakırın safra yoluyla atılmasını sağlayan ve aynı zamanda bakırı belirli enzimlere (metalloproteinlere) yerleştiren bir proteini kodlar. Gen işlevini kaybettiğinde, bakır vücutta birikir ve zamanla dokulara zarar verir. Hastalık otozomal …

Her yıl milyonlarca bebek dünyaya gözlerini açıyor. Ancak bazı bebekler, daha doğmadan ciddi sağlık riskleri ile karşı karşıya kalabiliyor. Oysa bu risklerin bir kısmı, küçük ama güçlü bir vitamin ile büyük ölçüde önlenebiliyor: Folat. Özellikle gebelik sürecinde ön plana çıkan bu vitamin, anne ve bebeğin sağlığı için önemli bir rol …

Ketojenik diyet; kilo kaybını kolaylaştırırken enerji seviyelerini artırmayı amaçlayan yüksek yağ ve düşük karbonhidrat alımı ile karakterize bir diyet türüdür. Bu diyet yaklaşımında düşük karbonhidrat, yeterli protein ve zengin yağ içeriğiyle vücudun öncelikli enerji kaynağı olarak yağları kullanması amaçlanmaktadır. Bu metabolik duruma “ketozis” adı verilmektedir. Kilo kaybının yanı sıra tip …

Şizofreni, hem birey hem de toplum üzerinde derin etkiler yaratan ciddi bir psikiyatrik hastalıktır. Toplumda yaygın olan olumsuz yargılara rağmen, tüm hastalar için sonuçlar tamamen kötü değildir. Ancak, tanı alan bireylerin %50’sinden fazlası uzun vadeli psikiyatrik problemler yaşarken, yaklaşık %20’si kronik semptomlar ve kalıcı engellilikle karşı karşıya kalmaktadır. İşsizlik oranı …

Tükürük veya kan örneğinden elde edilen DNA, üç milyardan fazla nükleotid dizisinden oluşur. Bu dizilim yalnızca göz rengi ya da saç yapısı gibi fiziksel özelliklerimizi değil, aynı zamanda belirli hastalıklara yatkınlıklarımızı, ilaçlara vereceğimiz tepkileri ve atalarımızdan miras kalan biyolojik geçmişimizi de taşır. Son yıllarda, genetik testler yalnızca hastane laboratuvarlarında değil, …

Başta sindirim sistemi olmak üzere vücudumuz iç dengeyi sağlayabilmek için çok sayıda karmaşık mikrobiyal topluluklar içermektedir. Vücudumuzdaki mikroorganizmaların ağırlığı yaklaşık 2,5-3 kg kadardır. Bağırsakta yaşayan mikroorganizma topluluğu mikrobiyotayı oluşturur. Bu mikrobiyota beyinle çift yönlü etkileşim göstererek “Beyin-Bağırsak Eksenini” meydana getirir. Beyin-Bağırsak Ekseni Bağırsaklar vücutta yalnızca yiyecekleri sindiren bir organ değil …

Stres, düzensiz beslenme alışkanlıkları, yetersiz güneş ışığı alımı ve bozulmuş uyku düzeni hem ruh halimizi hem de günlük performansımızı doğrudan etkiler. Bu durumun sebebi sıklıkla serotonin ve melatonin hormonlarının dengesizliğinden kaynaklanır. Serotonin ve melatonin seviyelerini doğal yollarla artırmak; daha iyi bir ruh hali, uyku kalitesi ve genel sağlığı destekleyerek bu …